ABD yönetiminin, Amerikan şirketleri arasında giderek yaygınlaşan Çin yapımı yapay zekâ modellerine karşı yeni önlemler almaya hazırlandığı bildirildi. Washington’ın özellikle veri güvenliği, sansür ve Çin hükümetinin etkisi konusunda endişeler taşıdığı belirtiliyor.
CNBC’nin haberine göre ABD, Amerikan şirketlerinin faaliyetlerinde Çin’de geliştirilen yapay zekâ modellerini kullanmasını incelemeye hazırlanıyor. Henüz kapsamlı bir yasak kararı bulunmasa da şirketlerin Çin yapımı modellere yönelmesinin Washington’da ciddi rahatsızlık yarattığı ifade ediliyor.
Haberde görüşlerine yer verilen ancak adı açıklanmayan bir ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Çin yapımı modellerin Amerikan şirketleri tarafından kullanılmasının “ciddi endişeler” doğurduğunu söyledi.
Yetkili, söz konusu modellerin Pekin yönetiminin söylemlerini destekleyecek, muhalif görüşleri sansürleyecek ve Çin Komünist Partisi’nin değerlerini yansıtacak biçimde tasarlanmış olabileceğini savundu.
Rehber
Hızlı Bakış
- ABD yönetimi, şirketlerin Çin yapımı yapay zekâ modellerini kullanmasını incelemeye hazırlanıyor.
- Amerikan şirketlerinin düşük maliyet nedeniyle Çinli modellere yöneldiği belirtiliyor.
- Coinbase, GLM 5.2 ve Kimi 2.7 modellerini kullanan şirketler arasında gösteriliyor.
- Kapsamlı bir yasağın hukuki ve teknik engellerle karşılaşabileceği değerlendiriliyor.
Çin yapımı modellerin en büyük avantajı maliyet
Amerikan şirketlerinin Çin’de geliştirilen yapay zekâ modellerine yönelmesindeki en önemli etkenlerden birinin maliyet olduğu belirtiliyor. Çinli geliştiricilerin modelleri, bazı durumlarda ABD merkezli rakiplerine yakın performansı daha düşük kullanım ücretleriyle sunabiliyor.
CNBC, Coinbase CEO’su Brian Armstrong’un şirketin iki Çin yapımı yapay zekâ modelinden yararlandığını açıkladığını aktardı. Bunların Z.Ai tarafından geliştirilen GLM 5.2 ile Moonshot AI tarafından geliştirilen Kimi 2.7 olduğu belirtildi.
Haziran ayında yayımlanan başka bir CNBC haberinde ise yapay zekâ girişimi Lindy’nin hızla yükselen maliyetleri kontrol altına alabilmek için DeepSeek modellerine geçtiği öne sürülmüştü.
Özellikle çok sayıda yapay zekâ sorgusu çalıştıran şirketlerde model kullanım maliyetleri önemli bir gider kalemine dönüşebiliyor. Bu nedenle daha ucuz modeller, güvenlik ve siyasi risklere rağmen şirketler açısından dikkat çekici bir alternatif oluşturuyor.
ABD merkezli modellerdeki belirsizlik de etkili olabilir
Şirketlerin Çinli modellere yönelmesinde yalnızca fiyatların etkili olmadığı düşünülüyor. ABD yönetimi ile ülkedeki büyük yapay zekâ şirketleri arasındaki ilişkilerde yaşanan belirsizliklerin de alternatif model arayışını hızlandırdığı belirtiliyor.
Nikkei Asia’nın haberine göre Airbnb ve Uber gibi Amerikan şirketleri de Çin’de geliştirilen yapay zekâ modellerini değerlendiren veya kullanmaya başlayan kuruluşlar arasında yer alıyor.
Haberde bu eğilimin, ABD hükümetinin yerli yapay zekâ şirketlerine yönelik müdahalelerinin arttığı bir döneme denk geldiğine dikkat çekildi. Şirketler, kullandıkları modellerin erişime kapatılması veya kullanım koşullarının değiştirilmesi riskine karşı daha fazla alternatif sağlayıcıyla çalışmayı tercih edebilir.
Kapsamlı bir yasak kolay görünmüyor
ABD’nin Çin yapımı yapay zekâ modellerine karşı nasıl bir önlem alabileceği henüz net değil. Yönetim, öncelikle federal kurumların satın alma ve teknoloji kullanma kurallarını değiştirebilir.
Ancak özel şirketlerin hangi yapay zekâ modellerini kullanabileceğini belirleyen kapsamlı bir yasak uygulanması daha zor olabilir. Özellikle açık kaynak kodlu modellerin dağıtımının sınırlandırılması, ABD Anayasası’nın ifade özgürlüğünü koruyan Birinci Değişikliği kapsamında hukuki tartışmalara yol açabilir.
Çinli modellerin internet üzerinden indirilebilmesi ve şirketlerin kendi sunucularında çalıştırılabilmesi de olası kısıtlamaların uygulanmasını güçleştirebilir.
Amerikan şirketlerinin yurt dışındaki faaliyetleri de başka bir sorun oluşturuyor. Örneğin Apple, Çin’de satılan iPhone modellerinde yerel yasalara ve düzenlemelere uyabilmek için Alibaba’nın üretken yapay zekâ teknolojilerinden yararlanıyor.
Bu nedenle ABD’de alınacak bir kararın, Amerikan şirketlerinin Çin’deki veya diğer ülkelerdeki operasyonlarını ne ölçüde kapsayacağı belirsizliğini koruyor.
ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ gerilimi büyüyor
Yapay zekâ modelleri, ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin en önemli başlıklarından biri hâline gelmiş durumda. İki ülke de karşı tarafın geliştirdiği teknolojilerin veri güvenliği, propaganda, sansür ve casusluk amacıyla kullanılabileceğini öne sürüyor.
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Çinli yetkililer de ülkedeki şirketlerle yabancı yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı hakkında görüşmeler yürütüyor.
Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı’nın ayrıca Anthropic tarafından geliştirilen Claude Code içerisinde bir arka kapı bulunduğunu ve bunun ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturduğunu iddia ettiği belirtildi. Anthropic cephesinin bu suçlamaya ilişkin değerlendirmesi kaynak metinde yer almıyor.
Petabayt yorumu
Çin yapımı yapay zekâ modellerinin düşük maliyetle rekabetçi performans sunması, Amerikan şirketlerinin bu teknolojilere ilgisinin devam edeceğini gösteriyor. Bununla birlikte şirketlerin model seçerken yalnızca fiyat ve performansa değil; verilerin nerede işlendiğine, hangi güvenlik politikalarının uygulandığına ve olası siyasi kısıtlamalara da dikkat etmesi gerekecek.
ABD’nin atacağı adımların yalnızca Çinli yapay zekâ şirketlerini değil, modellerini çeşitlendirmek isteyen Amerikan şirketlerini de doğrudan etkilemesi bekleniyor. Tartışmanın önümüzdeki dönemde teknoloji politikalarının en önemli gündemlerinden biri olması muhtemel.
Sıkça Sorulan Sorular
ABD, Çin yapımı yapay zekâ modellerini yasakladı mı?
Hayır. Paylaşılan bilgilere göre henüz özel şirketleri kapsayan genel bir yasak bulunmuyor. ABD yönetiminin şirketlerin Çin yapımı modelleri kullanmasını incelemeye hazırlandığı belirtiliyor.
Amerikan şirketleri neden Çinli yapay zekâ modellerini kullanıyor?
En önemli nedenlerden biri maliyet. Çinli modellerin bazı Amerikan modellerine yakın performansı daha düşük kullanım ücretleriyle sunduğu ifade ediliyor.
Hangi şirketlerin Çinli yapay zekâ modellerini kullandığı belirtiliyor?
CNBC’nin haberinde Coinbase ve Lindy gibi şirketlerden söz ediliyor. Nikkei Asia ise Airbnb ve Uber gibi şirketlerin de Çin yapımı modelleri değerlendirdiğini aktarıyor.
ABD’nin kapsamlı bir yasak getirmesi mümkün mü?
Federal kurumların kullanımına yönelik sınırlamalar getirilebilir. Ancak özel şirketleri ve açık kaynaklı modelleri kapsayan genel bir yasağın hukuki ve teknik engellerle karşılaşabileceği değerlendiriliyor.