Phorm Hakkında Bilgili Olun

Yazar

Henüz ülke olarak internet kullanıcılarının site ziyaretlerini profilleyerek kişiselleştirilmiş reklam sunan Phorm adlı reklam servisinden haberdar değiliz. Nedir bu Phorm? Ne yapar? Nasıl yapar? Neden tehlikeli olma ihtimali var?

Phorm, eski adıyla 121 Media, 2002 yılında internet reklamcılığı alanında faaliyet gösterme amacıyla ABD’de kurulmuş bir teknoloji şirketi. Öncelikle spyware içeren programlar üretip dağıtarak milyon dolarlar kazanan şirket, gelen tepkilerin ardından, kişiselleştirilmiş reklamcılık konusunda faaliyet göstermeye başlıyor. Şirketin kötü başlayan karnesi, ileride de iyi devam etmiyor.

Phorm’un İngiltere’deki servis sağlayıcıları ile 2008 yılında yaptığı görüşmeler sonucu sunduğu kişiselleştirilmiş reklam sisteminin adı Webwise. Sistem, internet servis sağlayıcıların kullanıcıların internet üzerindeki bütün eylemlerini kaydederek, bu veriler üzerinden kullanıcılara uygun reklamlar gösterilmesi esasına dayanıyor. Yani kullanıcının bütün geçmişi, internet servis sağlayıcıları tarafından profillenerek veritabanına kaydediliyor. Süreç, profillerin reklam firmalarına satılmasıyla sonlanıyor. Bu sistemin reklamverenlerin iştahını ne kadar kabartacağını bir düşünün. Sonsuza kadar giden bir avlanma süreci. Bu sistemle %1’lik bile bir sapma olmadan pazarlama stratejileri geliştirmek mümkün oluyor. Çünkü acıkınca ne yemek istediğinizden, hastalandığınızda tercih ettiğiniz ilaca kadar internette yaptığınız bütün seçimler reklamverenlerin önünde duruyor.

Phorm’un bu sistemi uygulamaya başladığı ilk ülke İngiltere ve şirket, faaliyetine 2006 ile 2007 yıllarında British Telecom (BT) işbirliğiyle toplamda 54 bin kişi üzerinde izinsiz olarak yasadışı testler yaparak başlıyor. Binlerce internet sitesi de bu teste hizmet ediyor. Testler kapsamında hâkimler, avukatlar, siyasetçiler, askeri personel, polis, çocuk ve sıradan vatandaşların profili çıkarılıyor. Yani fişleniyorlar.

Bu skandalın ortaya çıkması, İngiltere’de bulunan üç servis sağlayıcı, British Telecom, Talk Talk veVirgin Media ile kişiselleştirilmiş reklam servisi konusunda görüşmelere başlayan Phorm’a karşı ülkede büyük tepkilere neden oluyor. Open Rights Group (ORG), Microsoft, Google, YouTube, Facebook, AOL, Bebo, Yahoo, Amazon ve eBay gibi devleri Phorm’un uyguladığı sisteme karşı uyarıyor. Bu dönemde Amazon ve Wikipedia, Phorm’un reklam sistemini engellediğini açıklıyor.

21 bin kişi Phorm’un incelemeye alınması ve Avrupa Yasaları kapsamında yasaklanmasını talep eden dilekçeler imzalıyorlar. Tepkiler bununla son bulmuyor. İnternet teknolojileri ve hükümet arasındaki ilişkiyi inceleyen Foundation for Information Policy Research (FIPR) adlı akademik kurum tarafından, Phorm’un illegal bir sistem uyguladığı yönünde açık mektup yayınlanıyor. Hatta internetin yaratıcısı diyebileceğimiz Sir Tim Berners Lee İngiltere’ye yaptığı ziyarette konuyla ilgili olarak bakan, hükümet yetkilileri, akademisyenler ve bazı büyük şirket temsilcileriyle bir araya gelerek internetteki gizlilik ihlaliyle ilgili toplumu uyaran açıklamalarda bulunuyor. Ancak sistem AB yasalarına aykırı olsa da İngiliz hükümeti, izinli uygulandığı takdirde İngiliz veri korunumu kanunları (Regulation of Investigatory Powers Act 2000 (RIPA) gereği sistemin uygulanmasında sakınca görmüyor.

İlk görüşmelerde Phorm ile anlaşma sağlayan internet servis sağlayıcıları, gelen tepkiler karşısında geri adım atıyor. Talk Talk, gelen tepkilerin ardından öncelikle Phorm’u izinli olarak kullanıcılarına sunabileceğini söylüyor. Ancak daha sonra Phorm’dan tamamen vazgeçiyorlar. 2009 yılında aynı şekilde BT de Phorm ile ortaklığını sonlandırıyor. Virgin Media ise 2010 yılının Kasım ayında Phorm ile ilişkisini kestiğini açıklıyor.

Bu süreçte gündemde olan bir isim var. Phorm’un CEO’su Kent Ertuğrul. Florida’da yaşayan bir baba ve İngiltereli bir annenin oğlu olan Kent Ertuğrul, aynı zamanda daha sonra yerini Phorm’a bırakan 121 Media şirketinin de CEO’su. Kent Ertuğrul için Phorm’un kişiselleştirilmiş reklam sisteminin mimarı diyebiliriz (Her ne kadar kendisi ile ilgili pek bilgi bulunamıyor olsa da, kişisel bir yorum olarak kendisinin Osmanlı soyundan geldiğini düşünüyorum, soyadı itibariyle. Bu da bir not olsun). Kent Ertuğrul, internette devrim yaratacağını düşündüğü bu sistem için uzun bir süre çalışmış. Sistemin arkasında aralarında Soğuk Savaş Dönemi’nde casusluk görevlerinde yer alanların da bulunduğu 100 sovyet programcısının bulunduğu bir ekip yer alıyor. Ertuğrul, İngiltere’deki tepkilerin yaşandığı dönemde adeta Phorm’un sözcüsü gibi davranıyor ve aktivistlere karşı kurduğu sistemi savunuyor. Ertuğrul’un Phorm adına sistemin çalışma prensibiyle ilgili yaptığı açıklamaları Youtube’da görebilirsiniz. Ayrıca The Guardian’dan Charles Arthur’a konuk olan Ertuğrul Kent’in kişiselleştirilmiş reklam sistemiyle ilgili soruları cevapladığı kaydı dinleyebilirsiniz.

YAZININ TAMAMI İÇİN

http://sosyalmedya.co/phorm/

Kimler Neler Demiş?

avatar
500

Benzer Yazıları Okuyun